Лөгөй нэһилиэгэр 2024 сыл - ҮЙЭТИТИИ сыла. Ол чэрчитинэн, биһиги нэһилиэкпититтэн төрүттээх биллэр-көстөр ытык дьоммут туһунан түмүллүбүт ыстатыйалары таһаарабыт.🔸БЭЛИЭ ТҮГЭН🔸 90 СААҺЫГАР ДЫЛЫ УРУУЛГА ▪ Аҕабынан убайым, Олесов Афанасий Петрович, быйыл олунньу ыйга 90 сааһын томточчу туолла. Олоҕун доҕоро Анна Михайловналыын, оҕолорун, сиэннэрин, аймахтарын – урууларыын ыҥыран, дьоһуннук бэлиэтээтэ.Олесовтар аймах күөн туттар, аҕабыт тэҥэ саныыр, ытыктыыр убайбыт туһунан, Улуу Кыайыы күнүн көрсө, кини эрдэ тулаайах хаалан, оонньооботох оҕо сааһын, эрдэ үлэһит, ыал буолан элбэх оҕо, сиэн тапталынан дьоһуннаах олоҕун туһунан кэпсиэхпин баҕардым. Кини 1934 сыллаахха олунньу 17 күнүгэр, Сыҥаах нэһилиэгэр, Аҥхай сайылыкка, Арҕаа Чуоҕурга киирии аартык диэки икки балаҕантан биирдэригэр, Олесов Петр Дмитриевич диэн аҕаттан, Павлова Мария Григорьевна диэн ийэттэн күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ 18-та оҕоломмутуттан, 4-дэ тыыннаах хаалан, кини кыралара буолар. Ол төрүүрбэр Өнөртөн Тээллээр диэн кулаах киһи хоммут уонна уолгутугар мин ааппын биэрээриҥ диэн барбыт. Онон, убайбыт Тээллээр диэн таптал ааттаах. Аҕата Бүөтүр биирдээҕэр, ийэтэ Маайа 4-н туолан, 5-гэр сырыттаҕына ыалдьан өлбүттэр. Ону үөл-дүөл өйдүүбүн диэн кэпсиир. Онон, үс оҕо төгүрүк тулаайах, 20 саастаах улахан убайдарыгар, Дьөгүөргэ хаалаллар. Кыһалҕаттан да буолуо, убайдара Дьөгүөр, Олесов Егор Петрович, (кэлин советкай-партийнай салайааччы) Өнөртөн төрүттээх, бэрт дьаһаллаах, үлэһит Мария Васильевна Сыроватскаяны кэргэн ылан, үс оҕотун илдьэ ыал буолар.Оҕолорун иитээри холкуос араас үлэтигэр үлэлиир. Сүрэхтээх, кыайыгас үлэһит уолу Киров холкуос бэрэсэдээтэлинэн талаллар. Өтөр буолбат, Аҕа дойду улуу сэриитэ саҕаланан, 1942 сыллаахха уот кураан туран, холкуоһун сүөһүтүн үүрэн, 2 ыал буолан, ыарахан Маайатынаан, 3 оҕотун илдьэ Кэбээйи Сииттэтигэр көһөллөр. Аҕам 16-х, эдьиийим Балбаара 15-х, бука төһүү үлэһиттэр буолуохтара, Оппуонньа 8-х уол да уол илии-атах үлэһит буолуо диэн сэрэйиллэр. Саҥастара онно кыыс оҕолонор. Анараа ыалларын эһэлэрэ антах баран ыалдьан, көмүс уҥуоҕа антах хаалар. Хата Сииттэҕэ аччыктыыр диэни билбэтэхпит диэн, убайым ахтар. Убайа Дьөгүөр сытыы-хотуу, кэпсэтиилээх буолан, биир булчут оҕонньору кытта билсэн, булт аһыттан асаһан олорбуттар. 1944 сыллаахха саас өҥ иһэрэ биллэн, сүөһүлэрин үүрэн, дойдулаабыттар. Көбөкөнүнэн Намҥа кэлиилэригэр убайдарын Нам военкомата тутан ылан, бэбиэскэ туттарбыт. Онон Дьөгүөр аармиялаабыт. Бэйэлэрэ эрэ, салгыы Найахынан, аара хоно-хоно дойдулаабыттар. Оппуонньа онно 10-лаах уол, 2-лээх балтын Нютаны сүгэн айаннаабытым, көхсүбэр ииктээн кэбиһэр этэ диэн ахтар. Ол күһүн убайым Суотту сыһыытыгар үөрэнэ барар, баҕар улахан да буоламмын буолуо, наар «4»-кэ үөрэммитим диир. Онно начаалынай кылааһы бүтэрэн, Баатаҕайынан, Кэптэнинэн, Мүрүнэн салгыы үөрэнэн иһэн, үөрэхпин быраҕан, 16-пар холкуостаах буолбутум диир. 1951-52 сыллар буолуо, Кэптэниттэн Дегтярев Михаил Егоровичтыын (Дьоойо) холкуос сыыппаратын толороору, Өлүөхүмэҕэ борохуот оттор маһын бэлэмнэһэ барбытым диир. Саамай эдэрдэрэ этим диир. Буочука саҕа суон бэстэри илии эрбиитинэн эрбээн, хайытан, саһааннаан туттараллара. Онон хамнастарын аахсаллара. Бараахтарга олороллоро, суут-сокуон суох дойдута. Өлөрсүү эрэ таҕыстаҕына милииссийэ кэлэрэ. Биир сыл үлэлээт, дойдутун ахтан, Сыырдаах уолаттарын кытта күрээн, дойдутугар кэлбит. Кэлэн холкуоска араас үлэлэргэ үлэлии сылдьан, 1955 сыллаахха Ааныһын көрсөн кэргэн ылбыта. 1959 сыллаахха Копырин Афонялыын (Кыҥнаҕар) МТС-ка тырахтарыыс быраабын ылан тахсыбыттара. 1960 сыллаахтан, бастаан ДТ-54 фанера кабиналаахтыраахтарга үлэлээбит. Бу иннинэ оҕус, ат көлөнөн үлэлиир дьоҥҥо тыраахтар кэлэн, үлэ кыайыылаах буолбута. Ити кэмҥэ Мэҥэ-Хаҥалас Бачыым Байбал диэн киһитэ стоговоз, сыһылба айан, үлэ өссө тупсубута. Бэйэбит Лөгөйбүт рационализатора, Олесов Василий Григорьевич (Маастар Баһылай) үөһээттэн баттанар циркулярка айан, ыаллар мастарын чууркалааһын киирбит. Пилорамаҕа Ефимов Афанасий Ильичтыын (Чүүчүллэ) бэркэ үлэлээбиттэр. Кэлин оскуолаҕа "трактороведение" диэн предмеккэ оҕолору үөрэппитэ, уолаттар трактор правалаах оскуолаттан тахсаллара. Онон, убайым 60-ча сыл тыраахтарга үлэлээн, билигин кулгааҕынан моһуогурар. Даалытыгар дьиэ туттан, 9 оҕону төрөтөн, быр-бааччы ыал буолбуттара.Оҕолорун үөрэттэрээри, дьиэтин Кэптэнигэ туттан олоро сылдьыбыттара. Оҕолор бары оскуоланы бүтэрэн, үөрэнэн, үлэһит, туспа ыал буолбуттарын кэннэ, төттөрү Даалытыгар тиийэн дьиэ туттан, олохсуйан олорор. 50-чэ сиэн, хос сиэннэр сайын кэлэн сэргэхситэн бараллар. 1973 сыллаахха Социалистическай үлэ геройа Копырина А.С. «москвич»массыынатын фондатын биэриэҕиттэн, күн бүгүнүгэр диэри үйэ аҥаара массыына уруулугар олорор. Бу эмиэ сэдэх көстүү буолар дии саныыбын. «50 сыл массыына уруулугар олордум да, биирдэ да суол быраабыллатын кэһэн, ГАИ-лартан сэмэлэммэтэҕим» - диэн билигин астына кэпсиир. Убайым билигин да «Прадо» массыынатыгар олорон, Даалыттан Кэптэнигэ, Бороҕоҥҥо наадатыгар бэйэтэ айанныыр. Убайбытыгар, Афанасий Петровичка өссө да уһуннук, доруобайдык олороругар баҕарабыт. суруйда Матвеева Матрена Дмитриевна. Кэптэни. БиҺиги Ийэбит Анна Михайловна Копырина 1936 сыллаахха саха сайынын саамай үтүөтүгэр от ыйыгар Лөгөй нэҺилиэгин Хаҥаал диэн Копыриннар төрүт алаастарыгар Күн сирин көрбүтэ. Оччолорго элбэх оҕолонон баран ытыс соттон хаалар аҺыытын билбит төрөппүттэрэ төҺө да аас - туор олохтоохторун иннигэр соҕотох кыыстарын харахтарын харатын курдук көрөн улаатыннаран испиттэрэ. Ол эрэн Ааныс 14 саастааҕар аҕата Копырин Михаил Яковлевич бу олохтон букатыннаахтык баран ийэтинээн тулаайахсыйан хаалбыттара. Аҕата быстаары сытан «тоойуом, ытаама, өтөх төҥүргэстээх дииллэр, эн киҺи буолуоҥ» диэн кэриэҺин эппитэ. Киниэхэ бу тыллар олоҕун устата алгыс буолан иҥэн хаалбыттара. Ааныс аҕата Колхуостаах Мэхээлэ икки кэргэниттэн 21 оҕоттон соҕотох хаалбыт кыыҺа... Колхуостаах диэн аатын чугас дьоно колхуоска бастакыннан киирбитин иҺин ааттаабыттар. Эбээбит аҕата колхуоска төҺө төбөнү сиэтэн киллэрбитин өйдөөбөт, ол эрэн ити оччолорго дьоҺуннаах быҺыы майгы буолан олус сэҥээриллэр кэмэ этэ. Аны Колхуостаах Мэхээлэ Кэптэни сиригэр хортуосканы үүннэриини аан бастаан тарҕаппыт дьонтон биирдэстэрэ. Эбээбит: «аҕабын кытта хортуоппуйбутун уоруйахтартан маныыр этибит уонна сыыс от үргүүрбүн өйдүүбүн» диэн ахтар. Аҕатын ортуоппуйу үүннэрэргэ доҕоро Кэриэй Уйбаан (Цой Уйбаан) үөрэппит. Оҕо сылдьан тымныйан ыалдьан Томторго уҺуннук эмтэммит түгэннээх. Онно аҕата кэпсэтэн балыыҺаттан Цойдарга тахсан сынньанар эбит. Аҕата субай сүөҺү бостууктуур кэмигэр Ааныс ардыгар ыалдьан хааллаҕына алаастан алааска сүгэ сылдьара, сүөҺүлэр мэччийэр кэмнэригэр туулаан балык үтэн сиир минньигэҺин билиҥҥэ дылы ахтар. « Оҕо сылдьан аҕабын колхуостаах диэтэхтэринэ сөбүлээбэккэ ытыыр этим, аны өйдөөтөххө мин аҕам ударник үлэҺит, табах диэни тардыбат уонна олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр өйдөөх-санаалаах киҺи эбит» диэн астынан кэпсиир. Ааныс аҕата өлбүтүн кэннэ ийэтэ ыарыҺах буолан үөрэх сырдыгыттан эрдэ маппыта. 5-с кылаас кэнниттэн оскуолаттан тохтоон үлэҺит киҺи буоларга күҺэллибитэ. Оччотооҕу оҕолор курдук кини колхуос үлэтигэр эрдэттэн миккиллибитэ. 12 саастааҕар бастаан субай сүөҺү көрүүтүгэр, онтон сайынын от мустарыытыгар үлэлээбит. "Куйаас да буолар этэ, кунҥэ үтүллэн да биэрэрбит" диэн ахтар. Аны биир сайын отчуттарга килиэп таспыт. Онно киниэхэ Барана сура диэн кырдьаҕас аты туттарбыттар. «Уҥуохпунан кырам бэрт буолан аппын бүтэйтэн тахсан мииннэр этим, олус да өйдөөх сылгы этэ, туран биэрэрэ, ардыгар кинини аҺынан аартык тахсыытыгар түҺээри холоннохпуна олох түҺэрбэт этэ, хата төттөрүтүн кини миигин аҺынар курдук этэ» диир. …Оскуола кинилэртэн биир көстөөх сиргэ Чараҥайга аҺыллан Ааныс оҕолору кытта сатыы сылдьан үөрэммит. Оччотооҕу кэм ыар олоҕун биир кэрэҺитэ ас- таҥас тиийбэтэ буолара. Итиччэ ыраах сиртэн сатыы сылдьарга таҥаҺа чараас да буолан буолуо ыалдьан үөрэммэккэ уҺуннук эмтэнэ сылдьыбыта. Чараҥайга оскуолаҕа үөрэнэр оҕолору ыалларга олордон үөрэтэллэрэ. Онно олохтоохтор балыктарыттан бэрсэн абырыыллар этэ диэн ахтар. …Ааныс уончалааҕар сайылыкка Ивановтар диэн ыалы кытта бииргэ олорбуттар. Дьонноро бары оттуу бардахтарына, Ааныс икки хараҕа суох эмээхситтэри кытта соҕотоҕун хаалар эбит. Ньирэйдэрин хомуйан аҕалан баайталыырыгар кырата бэрт буолан ньирэйдэрэ кинини таах соҺоллоро. Аны ынахтарын хомуйан аҕалан баайталаатаҕына эмээхситтэр илиилэрин иминэн ыыллар, сороҕор Ааныс этэрэн биэрэр, хата биир арыый да сирдэтинэрэ ньирэй баайсара. Биирдэ куйааска тэлгэҺэҕэ окко сытан күнү одуулуур уонна арай көрдөҕүнэ кини санаатыгар түргэн баҕайытык хамсанар дьоннор күлүктэрэ көстөр. Ону оҕолуу омуннаахтык дьонугар кэпсээбитигэр «Оо, сэрии күн бэтэрээ өттүгэр буола турар эбит» диэн тойоннообуттар… "Аччыктыырбын өйдуүбүн. Үксүн суорат уута, куҥҥэ биирдэ сэлиэҺинэйтэн уу ньамаан хааҺы, биир сайын оннооҕор лэппиэскэни олох да амсайбатахпыт. Оҕо сырыттахпына тулабытыгар эр киҺи суоҕун кэриэтэ этэ" диир. Сэрии ыар кэмнэрэ- биҺиги ийэлэрбит, аҕаларбыт оҕо саастарын хаҺан да умнуллубаттыы хаарыйбыт чэпчэкитэ суох эрээри үлэ үөҺүгэр сылдьыбыт олохторун биир кэрчик кэмэ ити буоллаҕа … Ааныс ийэтэ Ирина Александровна Лыткина УҺун Күөлтэн төрүттээх. 1910 сыллаах төрүөх, алта бииргэ төрөөбуттэртэн иккис оҕо. Убайа Лыткин Варфоломей Александрович Аҕа Дойду Улуу сэриититтэн КыҺыл сулус орденнаах төннүбүтэ, икки бырааттара сэрии хонуутугар сураҕа суох сүппүттэр. Биир быраата Платон элбэх оҕолоох ыал буолан дойдуларыгар УҺун Күөлгэ олохсуйбута. Балта Ааныс Борҕоҥно быткомбинатка үлэлээбитэ. Ийэтэ Өрүүнэ эдэр сылдьан бэйэтин кыанар, кытыгырас, эр дьону кытта тэҥҥэ үлэлиирэ эбитэ үҺү. Ол да содулугар буолуо кэнники сиҺинэн ыарытыйан тайахтаах нэҺиилэ хаамар буолбута. Дьэ онон, икки туруу үлэҺиттэн сыдьааннанан ийэбит Анна Михайловна советскай кэмҥэ элбэх оҕону көрүү-истии быыҺыгар колхоз уонна совхоз үлэтигэр өр кэмҥэ эҥкилэ суох үлэлээбитэ. ЭҺээбит Афанасий Петровичтыын үлэни кыайар эрдэхтэринэ дьону кытта тэҥҥэ кыайыылаахтык-хотуулаахтык үлэлээбит сирдэрэ Даалы. Ол да иҺин буолуо, сааҺыран баран дьиэ туттан манна олохсуйдулар. Социалистическай Үлэ Геройа Анастасия Семеновна Копырина үрдүк ситиҺиилэр кирбиилэрин өрө дабайар кэмигэр Даалылар сэргэхтик, үлэҕэ бары күргүөмүнэн олус көхтөөхтук олорбуттара. Герой араас мунньахтарга, чиэстээҺиннэргэ, опыт атастаҺьыытыгар кэлэр-барар айанныыр кэмигэр ынахтарын ордук балтыгар Ааныска итэҕэйэн хаалларара. Ол эмиэ туҺугар олус эппиэтинэстээх эбээҺинэс буолара. Кинилэр эҺээлэрэ ини биилэр. Оччолорго тыа сирин эдэр ыччата сүөҺү иитиитин чэпчэкитэ суох үлэтигэр оскуола-производство-үрдүк үөрэх диэн девизтэнэн үлэ кытаанаҕар эриллэллэрэ. Дьэ, онно ферма үлэтин иҺиттэн-таҺыттан мындырдык баҺылаабыт опыттаах үлэҺиттэр- наставниктар дэнэр дьоннор сүбэҺит буолан кинилэр үлэҺит буолар бастакы хардыыларыгар илиилэрин ууналлара. КиҺи да эридьиэстээҕин курдук араас наставниктарга түбэҺиэххэ сөп этэ. Элбэх оҕолоох ийэ айылҕатын быҺыытынан да буолуо Анна Михайловна бастыҥ үлэлээх ыччат комсомольскай коллектив эйэҕэс субэҺитэ-наставнига буолбута. Ол кэмҥэ кинини кытта үлэлээбит эдэркээн кыргыттар билигин көрсө түстэхтэринэ «Ааныс биҺигини олох мөхпөт этэ, наар сүбэлээн этэр этэ» диэн үөрдэллэр. "Биирдэ эмит Бороҕоҥҥо үлэ бастыҥнарын слетугар, конференцияларга киирдэхпинэ илистиилээх ыарахан үлэттэн хайдах эрэ сынньанан үөрэн- көтөн кэлэрбит" диир. Даалы учаастага республикаҕа биллэр, Үлэ Геройдаах буолан киэҥ сураҕырар кэмигэр биригэдьииринэн киҺи киэнэ бастыҥа, сүрдээх эппиэтинэстээх үлэҺит, мындыр салайааччы, 7 оҕолоох ыал аҕата Петухов Петр Семенович үлэлээбитэ. Петр Семенович эҺээбит Афанасий Петрович бииргэ төрөөбүт эдьиийэ Варвара Петровна кэргэнэ. Манна даҕатан кэпсээтэххэ оччолорго Даалыга дьааҺыла-детсад, оскуола, медпункт, кулууп курдук тэрилтэлэр тигинэччи үлэлииллэрэ. Ыал барыта элбэх оҕолоохторо. Билигин Даалыга буолар ыҺыахтарга ити оҕолор бары улаатан киҺи хара буолан мустан күөх окко төгүрүччү олорон оҕо саастарын минньигэстик ахтан- санаҺан ааҺар дьоллоох түгэннэрэ... Онтон Эбээбит: «олус эйэлээхтик үлэлээбиппит-олорбуппут» диэн дьоҺуннаахтык ахтар. Анна Михайловна олоҕун улахан аҥаарын оччотооҕу тыа сиригэр олохтоох элбэх саха дьахталларын кэриэтэ ынах сүөҺүнү көрүүгэ дьаныардаахтык үлэлээбитин туҺунан саҺарбыт Махтал Суруктар, Бочуот Грамоталар сэмэйдик альбомҥа кыбытыллан элбэх сэниэни, ардыгар кытаанах өйү-санааны, булгуруйбат тулууру эрэйэр ыарахан үлэ киҺи сиэринэн чиэстээхтик толоруллубутун туоҺута буолан ыччаттарыгар умнуллубат бэлиэ буолан хааллахтара… Оҕолор улаатан Кэптэни оскуолатыгар интернатка олорон үөрэхтэрин салҕаан барбыттара. Онон Олесовтар дьиэ кэргэн оҕолор тустарыгар диэн дьиэлэрин көҺөрөн Кэптэнигэ олохсуйбуттара. Анна Михайловна үлэ көрдөөн дьиэтиттэн чугас балыыҺаҕа улэҺитинэн киирбитэ. Бу туҺунан Даалы олохтооҕо, оччолорго ветеринарынан үлэлээбит Таисия Черноградская "Ааныс арыый да сынналаҥ уонна кылаабынайа «үрүҥ» үлэҕэ көспүтэ" диэн кэпсиирэ. Үлэтэ да кырдьык ырааҺы эрэйэр санитарка үлэтэ этэ. Бу тэрилтэҕэ 17 сыл эҥкилэ суох үлэлээн үлэ ветерана буолан пенсияҕа тахсыбыта. АаныҺы балыыҺа иллээх уонна үлэҺит коллектива күн бүгүҥҥүгэ дылы иҺирэхтик ахталлар. Өр сылларга бииргэ үлэлээбит коллегата Олесова Анна Дмитриевна: «БиҺиги оҕолорбут кыра сылдьан детсадка бары хаатыҥка кэтэллэр. Арай биирдэ барыларыгар сылаас кээнчэлээх буолуохтаахтар диэн ыйыы кэллэ. ЫйыталаҺан көрбүппүт арай ким да кээнчэ хайдах быҺылларын билбэт эбиппит. Онтон Ааныс үлэтигэр кэлбитигэр ыйыттыбыт. Кини улгум баҕайытык тутатына кыптыый ылан быҺан-кырыйан түргэн багайытык барыбытын үөрэттэ. Ааныс кыргыттара наар кини бэйэтэ тикпит уурбут - туппут курдук таҥастарын таҥналлар этэ» диэн кэпсээбитэ. Кырдьыга да 5 кыыс сиитэс баалыгар кэтэр былааччыйалара, аны бары пионерскай араас көстүүмнэрэ, байыаннай оонньууга формалара, оскуолаҕа кэтэр таҥастара ийэлэрин сылаас уонна имигэс уус илиилэринэн тигиллэллэрэ. Элбэх оҕолоох ыал оҕолорун таҥастара-саптара иистэнньэҥ ийэлэринэн ардыгар кыччатыллан, ардыгар уҺатыллан санныттан санныга бэриллэн иҺэрэ баар суол буоллаҕа. Онтон биҺиги улахан дьиэ кэргэн өр сылларга балыыҺа салайааччытынан , бырааҺынан эҥкилэ суох үлэлээн дьон махталын ылыан ылбыт быраас Раиса Николаевна Петуховаҕа түгэнинэн алтыҺыннаран дьоннорбут этэҥҥэ сылдьалларыгар улахан көмөлөех киҺиэхэ махталбытын тиэрдэбит. Анна Михайловна 9 оҕо истиҥ иҺирэх ийэтэ, элбэх сиэн эбээтэ, хос эбээтэ. Оҕолоро бары үлэҺит, ыал дьон буоллулар. Кинилэр кыра эрдэхтэринэ дьонноро икки хараҥаны силбэҺиннэрэ үлэлиир кэмнэригэр ыалдьан кыайан хаампат Эбээлэрэ Өрүүнэ дьаҺайан оҕолор бары дьиэ ис - тас үлэтин үллэстэн үлэлииллэрэ, улахаттар кыралары бүөбэйдииллэрэ, оннооҕор килиэптэрин астыыллара. Билигин муҺуннахтарына Эбээлэрин туҺунан иҺирэхтик ахталлар, ардыгар киниттэн буойуллан куотан оҺох тула сырсыбыттарын санаҺаллар. Ол эрэн ийэлээх аҕалара үлэттэн сылайан кэллэхтэринэ син дьиэ үлэтэ үмүрүйэн туҺалаабыт дьон буолан көрсөллөрө. Оскуолаҕа оҕолор бары үчүгэйдик үөрэммиттэрин, ордук кыргыттар математикаҕа дьоҕурдарын учууталлар бэлиэтээн этээччилэр. Биирдэ даҕаны төрөппүт мунньаҕар сэмэлэммэтэхпит, педсоветка ыҥырыллыбатахпыт диэн Эбээбит судургутук оҕолорун ситиҺиилэрин быҺаарар. Уруоккутун ааҕыҥ диэн этии кэнниттэн чочумча буолаат ким тугу үлэлиэхтээҕэ ахтыллан барара. Оҕо эрдэхтэн бэриллибит сорукка, үлэҕэ эппиэтинэстээх сыҺыан ордук аҕа өттүттэн кытаанахтык ирдэнэрэ. Хайа баҕарар элбэх оҕолоох ыалга улахаттар төрөппүттэргэ күүс көмө буолаллар. Ол да быҺыытынан мин кэргэним Михаил Афанасьевич Копырин бырааттара уонна балтылара дьон тэҥинэн сылдьан үлэҺит дьон буолалларыгар холобур буолбута диэн этиэм этэ. Дьиэ кэргэҥҥэ бастакыннан Омскай куоракка үрдүк үөрэҕи бүтэрэн төрөөбут улууҺугар суолу тутар-өрөмүөннүүр тэрилтэҕэ 27 сыл эҥкилэ суох үлэлээн улуус биир улахан тэрилтэтин салайааччыта буола үүнэн РФ уонна Саха республикатын Бочуоттаах суол тутааччыта, Уус Алдан улууҺун Бочуоттаах олохтооҕо, төреөбүт-үөскээбит Лөгөйүн уонна уҺун кэмҥэ олорон улэлээбит Мүрү нэҺилиэктэрин эмиэ Бочуоттаах олохтоохторо диэн үрдүк ааттары сүгэр, төрөөбут –үөскээбит Кэптэнититтэн икки төгүл норуот депутатынан талыллан сааҺырбыт төрөппүттэрин сэмэй киэн туттуулара буолбута. …От ыйа…СылааҺынан илгийэн анаабыт курдук куйаас да кун…Аҥхай сайылыга…Улахан олгуйдарга эт уонна убаҺа хаана буҺа тураллар.. Ыҥырыылаах ыалдьыттар хонууга оргууй аҕай хаамсаллар… Оҕолор күөх окко атах сыгынньах сырсаллар… Бу Анна Михайловна кун Сиригэр кэлбитин 80 сыллаах үрдүк үбүлүөйүн бэлиэтээри оҕолоро, сиэннэрэ, аймахтара, оҕо эрдэҕинээҕи дьүөгэлэрэ, бииргэ алтыспыт-үлэлээбит дьоно-сэргэтэ мустубуттар. Остуолга кини аттыгар кэргэнэ, чугас аймахтара уонна 1948 сыллаахтан оскуолаттан доҕордоспут, бииргэ үөрэммит, олоҕун устатын тухары алтыспыт дьүөгэтэ Аграфена Григорьевна Сергеева олорор. Бу кинилэр оҕо эрдэхтэриттэн Чараҥайтан саҕыллыбыт истиҥник санаҺыыларын, эдэр сылдьан биир сайылыкка үөрэн-көтөн эдэрдии эрчимнээхтик ыанньыксытынан үлэлээбиттэрин бэлиэтэ буоларын кэлбит ыалдьыттар кинилэр сэргэстэҺэн олороллорун көрөн сылаанньыйбыт харахтарыгар көрүөххэ сеп. 68 сыллаах үйэлээх дьүөрэлэҺии, доҕордоҺуу… ДьоҺун сааска этэҥҥэ тиийии бу кэннигин хайыҺан көрбүтүҥ дьон сиэринэн олох олорбутуҥ бэлиэтэ, оҕо - уруу тэнитэн кырдьык да дьоллоох олох суола, дьылҕа хаан анал бэлэҕэ буоллаҕа. Бу күн ордук аймахтар Эбээбитин АаныҺы хайҕаан-махтанан ахтан ааспыттара биҺиэхэ оголоругар, сиэннэригэр умнуллубат өйдөбүл. Майгыҥ-көтөр кынатыҥ диэн өс хоҺоонугар этиллэрин кэриэтэ, элбэх оҕо ону тэҥэ ыарахан үлэ элбэх кыҺалҕатыгар, ардыгар олох ыарахан түгэннэригэр кыҺарыйтарар да кэмнэригэр бэйэ бодотун ыҺыктыбатах Эбээбитин олус истиҥник санаан ахтыы бэлиэ күнэ барыбытыгар үөрүү үрдүк күнэ буолан ааста. Суруйда улахан кийиитэ Глафира Копырина. 2016 сыл.